کلینیک و مرکز چکاپ قلب و عروق دکترباقری
در این وبلاگ سعی من این است که آخرین اطلاعات و دستاوردهای جدید علمی بخصوص فناوری سلولهای بنیادی را در حوزه بیماریهای قلبی و عروقی برای علاقمندان به نمایش و اطلاع برسانم
قلب اساساً یک پُمپ عضلانی تو خالی است که بدون توقف، خون را به سراسر بدن پُمپ می کند. اگر چه قلب چندان بزرگ تر از مُشت دست نیست، ولی در طول مدت عمر در حدود 300 میلیون لیتر خون را پمپ می کند. (با کلیک کردن بر روی تصاویر می توانید آنها را بزرگ تر و واضح تر مشاهده کنید) رگهای خونی بزرگی که به قلب متصلاند، خون را به ریهها و بدن می برند و باز می گردانند. رگ های خونی کوچک تری که روی سطح قلب قرار دارند، غذا و اکسیژن را به آن رسانده و محصولات دفعی، از قبیل دی اکسید کربن را از آن خارج می کنند. در داخل قلب، چهار بخش یا محفظه ی جداگانه وجود دارد. سمت راست قلب که از دهلیز راست و بطن راست تشکیل می شود، خون کم اکسیژن را دریافت می کند. در سمت چپ قلب، دهلیز چپ و بطن چپ خون تازه و پُر اکسیژن را دریافت می کند. قلب بین دو ریه، بر روی دیافراگم (ورقه ی عضلانی گنبدی شکلی که سینه و شکم را از هم جدا می کند) قرار دارد. حدود دو سوم قلب در سمت چپ بدن قرار دارد. ماهیچه ی قدرتمند قلب به طور مداوم منقبض می شود و خون را از قلب به دیگر قسمتهای بدن می راند. این نوع خاص ماهیچه هیچ گاه خسته نمی شود و فقط در قلب وجود دارد. قلب در تمام مدت عمر با سرعت بیش از یک بار در ثانیه می تپد. خون از رگ های خونی که «سیاهرگ» نامیده می شوند به درون قلب می ریزد. ماهیچه ی قلبی خون را به سختی فشرده و خون تحت فشار به درون رگ های دیگری که به «سرخرگ» موسومند رانده می شود. همان گونه که ذکر گردید قلب از نوع خاصی ماهیچه ساخته شده است که هیچگاه خسته نمی شود.این ماهیچه 80-60 بار در دقیقه فشرده و رها می شود. وقتی که ورزش می کنیم، این تعداد می تواند تا 100 بار در دقیقه افزایش یابد. خون وقتی که از قلب خارج می شود، به همه جا نمی ریزد. بلکه به آرامی وارد لولههایی به نام رگ های خونی می شود. نخست خون به داخل لولههایی به نام سرخرگ ها جریان می یابد. سرخرگ هایی که قلب را ترک می کنند، لولههای ضخیمی هستند. بزرگ ترین آن ها "آئورت" نام دارد که قطر آن 5/2 سانتیمتر است. سرخرگ ها بلافاصله به لولههای کوچک تر زیادی تقسیم و شاخه شاخه می شوند. این رگ های خونی، خون را به همه ی قسمتهای بدن حمل می کنند. هر چه از قلب دورتر می شوند، رگ های خونی بیشتری و با اندازههای کوچک تری وجود دارد. باریک ترین رگ های خونی، «مویرگ» نام دارند که برای دیدن آن ها نیاز به میکروسکوپ است. مویرگها به یکدیگر ملحق می شوند و رگ های بزرگ تری را بوجود می آورند. این رگ ها، خون را به سمت قلب بر می گردانند. این رگ ها سیاهرگ نامیده می شوند که هر چه به سمت قلب نزدیک تر می شوند، تعدادشان کمتر و اندازهشان بزرگ تر می شود. بزرگ ترین سیاهرگ ها، خون را به داخل قلب تخلیه می کنند. در واقع رگ ها، خون بدن را در یک چرخه حمل می کنند. سرخرگ ها خون را از قلب دور می کنند، مویرگ ها به قسمتهای مختلف بدن خون رسانی می کنند، سیاهرگ ها خون را به قلب برمی گردانند. قلب و رگ های خونی را سیستم گردش خون می نامند که موجب گردش خون در تمام بدن می شوند. در واقع قلب بهترین پمپی است که در این امر دخالت دارد. دیابت و بیماری های قلب و عروق مهمترین علت پیدایش بیماری های قلبی- عروقی، تصلب شرایین می باشد. تصلب شرایین سبب می شود که سرخرگ های گوناگونی که به سمت های مختلف بدن خون میرسانند، بهتدریج سخت و تنگ گردند و توانایی آنها برای انتقال اکسیژن و مواد غذایی به سلول های بدن کاهش یابد. عواملی هستند که موجب سریعتر شدن تصلب شرایین می گردند و در صورت وجود آنها احتمال پیدایش بیماری قلبی- عروقی افزایش پیدا می کند. برای پیشگیری از پیدایش بیماریهای قلبی- عروقی و مرگ و میر و ناتوانی ناشی از آنها، باید این عوامل خطر را بشناسید و به توصیههای پزشکی توجه نمایید. در این تصویر آنژیوگرافی از قلب انسان، رگهای خونی با بیشترین جزئیات ممکن به تصویر کشیده شدهاند. برای تهیه این آنژیوگرام یا رگنگاری پرتوی ایکس، پزشکان نخست مایع رنگینه کدر و خاصی را به بیمار تزریق میکنند. این ماده رنگینه، مانع از عبور پرتوهای ایکس میشود و درنهایت، تصویری دقیق از رگهای خونی قلب بدست میآید، بخصوص سرخرگهای اکلیلی بزرگ راست و چپ قلب. رگهای باریک نشاندهنده وجود بیماریهای انسداد شرایین اکلیلی قلب است و انسداد هر یکی از شریانهای اکلیلی منجر به حمله قلبی خواهد شد. پزشکان با تکیه به این تصاویر تابش ایکس میتوانند بهترین درمان ممکن را انتخاب کنند. قلب یا دل یک اندام ماهیچهای است که مسئول تلمبه زدن خون به شریانها بوسیلهٔ حرکات ضرباندار است . قلب انسان به طور میانگین نزدیک به صدهزار بار در روز میتپد. قلب انسان در قفسه سینه قرار دارد و همیشه در حال کار کردن است. برای اینکه قلب بتواند این کار سنگین را انجام دهد, نیاز است که توسط سرخرگهای تاجی (کرونری)، به ماهیچه خودش نیز خونرسانی مناسبی صورت پذیرد.
این عضو مخروطیشکل بصورت کیسهای عضلانی تقریباً در وسط فضای قفسه سینه (کمی متمایل به جلو و طرف چپ) ابتدا در دل اسفنج متراکم و وسیعی مملو از هوا یعنی ریهها پنهان شده و سپس توسط یک قفس استخوانی بسیار سخت اما قابل انعطاف مورد محافظت قرار گرفتهاست. ابعاد قلب در یک فرد بزرگسال حدود ۶x9x۱۲ سانتیمتر و وزن آن در آقایان حدود ۳۰۰ و در خانمها حدود ۲۵۰ گرم (یعنی حدود ۰٫۴ درصد وزن کل بدن) میباشدقلب توسط یک دیواره عضلانی عمودی به دو نیمه راست و چپ تقسیم میشود. نیمه راست مربوط به خون سیاهرگی و نیمه چپ مربوط به خون سرخرگی است. هر یک از دو نیمه راست و چپ نیز مجدداً بهوسیله یک تیغه عضلانی افقی نازکتر به دو حفره فرعی تقسیم میشوند. حفرههای بالایی که کوچکتر و نازکتر هستند بنام دهلیز موسوم بوده و دریافت کننده خون میباشند. حفرههای پایینی که بزرگتر و ضخیمترند بطنهای قلبی هستند و خون دریافتی را به سایر اعضاء بدن پمپ میکنند. پس قلب متشکل از چهار حفرهاست: دو حفره کوچک در بالا (دهلیزهای راست و چپ) و دو حفره بزرگ در پایین (بطنهای راست و چپ). رگهای تاجی یا همان رگهای کرونری رگهای تغذیه کنندهٔ ماهیچهٔ قلب هستند که سراسر و دور تا دور ماهیچه را در بر میگیرند و از جملهٔ رگهای بسیار مهم و حیاتی بدن انسان هستند زیرا در صورت گرفتگی این رگها بلافاصله سکتهٔ قلبی رخ داده که میتواند باعث مرگ یا عوارض زیادی بشود. عوامل گرفتگی رگهای کرونری: ۱)چاقی ۲)مصرف دخانیات ۳)کم تحرکی ۴) کلسترول خون بالا در این مرحله بطون و دهلیزها در حال استراحت اند. خون تیره به وسیله بزرگ سیاهرگهای زبرین و زیرین، به دهلیز راست می ریزد. این خون به خاطر وزنش، از طریق دریچههای لختی - که به هنگام پایان موج T سیکل قلبی پیشین باز شده اند- وارد بطون میشود و آنها را تا حدی پر میکند. اما برای اینکه خون دهلیزها به طور کامل وارد بطون بشود، دهلیزها باید منقبض شوند. لازم به ذکر است هر ماهیچهای در قلب که بخواهد منقبض شود یا استراحت کند، ابتدا باید موج انقباض یا استراحتش در تمام نقاط آن ماهیچه منتشر شود. پس برای انقباض دهلیزها، ابتدا باید پیام انقباض در سراسر آنها منتشر بشود. این کار توسط بافت گرهی دهلیز انجام میشود. در بین دو دهلیز این تنها دهلیز راست است که دارای بافت گرهی است، از سویی کانون زایش انقباضات قلب نیز که همان گره پیش آهنگ میباشد در دیواره پشتی دهلیز راست و در زیر منفذ بزرگ سیاهرگ زبرین قرار دارد. پس برای انقباض ابتدا گره پیش آهنگ به صورت ریتم خودبه خودی تحریک میشود و این پیام انقباض را از طریق ۳ رشته گرهی دهلیز راست به گره دهلیزی بطنی – که در حد فاصل بین دیواره دهلیزها و بطون و کمی متمایل به دهلیز راست قرار دارد – هدایت میکند. طی حرکت پیام از پیشاهنگ به دهلیزی- بطنی، میونهای میوکارد قلب که در مسیر انتقال این پیام قرار دارند، منقبض شده و این انقباض از میونی به میون دیگر در دهلیز راست انتشار مییابد و نهایتا از طریق میونهای دهلیز راست به میونهای دهلیز چپ نیز منتشر شده و کل دهلیز هارا فرا میگیرد. البته این پیام نمیتواند از طریق میونهای دهلیزها به میونهای بطون منتقل شود، چون در دیواره بین بطون و دهلیزها بافت پیوندی رشتهای عایقی قرار دارد که که باعث میشود انتقال پیام از دهلیزها به بطون تنها از طریق بافت گرهی – که از وسط این عایق رد میشود – صورت گیرد. اگر این بافت عایق نبود، دهلیزها و بطون هم زمان به هم منقبض میشدند و کارایی قلب بسیار پایین می آمد؛ چون در این حالت پس از پمپاژ مقدار کمی خون به بطون، آنها نیز همین مقدار کم را به سمت بدن و ششها پمپ میکردند و خون کمی به آنها میرسید. پس از اینکه این پیام به طور کامل سراسر دهلیز را فرا گرفت، در الکتروکاردیوگرام موج P ثبت میشود. بلافاصله بعد از آن مدت استراحت عمومی قلب یعنی ۴/ ثانیه به اتمام میرسد. ۱) ورود بیش از ۷۵٪ خون از دهلیزها به بطون در اثر وزن خون ۲) انتشار موج انقباض دهلیزها در سراسر دهلیزها ---- ایجاد موج P در الکتروکاردیوگرام وضعیت دریچه ها: سینیها ---- بسته؛ تا خون وارد شده به بطون از طریق این دریچهها وارد سرخرگها نشود. لختیها ---- باز؛ تا خون دهلیزها وارد بطون شوند. در ابتدای ابن مرحله بلافاصله دهلیزها منقبض میشوند و ٪ ۲۵ خون باقی مانده را نیز وارد بطون میکنند. حالا در هر بطن cc ۱۲۰ خون موجود است یعنی به طور کلی cc ۲۴۰ در بطون. این انقباض به مدت ۰/۱ ثانیه طول میکشد و و از انتهای موج P تا اانتهای موج R را در الکتروکاردیوگرام را در بر میگیرد. اما در طی این انقباض در ۰/۱ ثانیه، دو عمل بسیار مهم نیز همزمان رخ میدهد : ۱) انتشار موج انقباض بطون: بطون موظف اند بلافاصله بعد از انقباض دهلیزها و پرشدن کامل خود از خون منقبض شوند و خون را به سرخرگها وارد کنند. بنابر این پس از گذشت مدت بسیار کمی از این ۰/۱ ثانیه (فاصله انتهای P تا Q) موج انقباض بطون که خیلی قدرتمند میباشد، در سراسر بطون منتشر میشود. برای این عمل، گره دهلیزی بطنی که در پایان استراحت عمومی قلب پیام انقباض را گرفته، این پیام را از طریق رشته و الیاف گرهی دیواره بین دو بطن و دیواره بطون و همچنین به کمک الیاف ماهیچهای که برای انتقال پیام تخصصی شده اند،به سراسر بطون و نهایتا به نوک پایین قلب منتقل میکند. اما سرعت هدایت پیام بافت دهلیزی-بطنی و الیاف گرهی دیواره بین دو بطن خیلی کم و در عوض سرعت انتشار پیام الیاف گرهی دیواره بطون خیلی زیاد است. اما چرا؟؟! اگر سرعت این سه قسمت با هم برابر بود، پیام بلافاصله سراسر دیواره بین دو بطن را فرا میگرفت (چون اول به دیواره میانی میرود و بعد از انجا به سراسر بطن) و دیواره میانی زودتر از جاهای دیگر بطن منقبض میشد. ولی اکنون ، در حین اینکه پیام در دیواره میانی منتشر میشود، به سرعت توسط الیاف دیواره بطنها تمام بطنها را فرا میگیرد و عملاً این تفاوت سرعت سبب میشود که پیام انقباض در یک مدت تمام بطنها را فرا بگیرد. این عمل کمتر از ۰/۱ ثانیه طول میکشد و نهایتا موج QRS را در الکتروکاردیوگرام ایجاد میکند. ۲) انتشار موج استراحت در دهلیزها: همزمان با انقباض دهلیزها،چون بلافاصله بعد از انقباض، دهلیزها باید استراحت کنند، پس پیام استراحت در آنها شروع به انتشار میکند. این پیام که اندکی بعد از شروع انقباض آغاز میشود، به مدت کمتر از ۰/۱ ثانیه طول میکشد (فاصله انتهای P تا Q) و هیچ موجی را در الکتروکاردیوگرام به وجودنمی آورد! چون قدرت موج انتشار انقباض بطون آنقدر زیاد است که این پیام کوچک در QRS گم میشود! به هر حال با پایان موج QRS استراحت دهلیزها شروع میشود. ۱) انقباض دهلیزها ---- وقوع از P تا پایان R (انقباض تغییری در الکتروکاردیوگرام ایجاد نمیکند چون پیام الکتریکی منتقل نمیشود!) ۲) انتشار پیام انقباض بطون ---- ایجاد موج QRSدر الکتروکاردیوگرام ۳) انتشار پیام استراحت دهلیزها ---- زیر موج پیام قوی انتشار انقباض بطون گم میشود! ۴)شنیدن صدای اول قلب وضعیت دریچه ها: سینیها ---- بسته؛ تا خون وارد شده به بطون از طریق این دریچهها وارد سرخرگها نشود. لختیها ---- باز؛ تا خون دهلیزها وارد بطون شوند. بلافاصله با انتشار پیام انقباض، بطون شروع به انقباض میکنند و خون را با فشار بالای سیستولی به سمت سرخرگها پمپ میکنند. این خون با فشار خود از سویی دریچههای یکطرفه لختی را – که فقط به سمت بطون باز میشوند- بسته و باعث شنیده شدن صدای اول قلب میشوند. و از سوی دیگر با فشار دریچههای سینی را – که فقط به سمت سرخرگها باز میشوند- باز کرده و وارد سرخرگها میشود. تمامی این مراحل در مدت زمان بسیار کوتاه و در موج S روی میدهند. همچنین دهلیزها بعد از پایان انتشار پیام استراحتشان تا ۰/۷ ثانیه استراحت میکنند. در این مدت خون دوباره از بزرگ سیاهرگهای زیرین و زبرین وارد دهلیز راست میشود؛ اما بدلیل بسته بودن لختیها خون نمیتواند وارد بطون شود و اندک اندک وارد دهلیزها می شود. (این رویه به مدت ۰/۳ ثانیه یعنی پایان انقباض بطنی ادامه میابد) موارد روی داده در موج S: ۱) استراحت دهلیزها و انقباض بطون ۲) بسته شدن دریچههای لختی در اثر فشار خون ناشی از انقباض بطون ۳) باز شدن دریچههای سینی در اثر فشار خون ناشی از انقباض بطون اما بعد از گذشت اندکی از انقباض بطون ( فاصله S تا T ) چون بطون بلافاصله بعد از انقباض (اتمام این ۰/۳ ثانیه) باید استراحت کنند، پیام استراحت آنها منتشر میشود و موج T را در الکتروکاردیوگرام ثبت میکند. پس از اتمام این موج بطون نیز شروع به استراحت میکنند. پس استراحت عمومی قلب آغاز میشود، چون دهلیزها نیز ۰/۳ ثانیه است که استراحت خود را آغاز کرده اند. استراحت بطون باعث قطع فشار اعمال شده بر روی دریچهها میشود؛ در نتیجه دریچههای سینی بسته میشوند و صدای دوم قلب را – که کوتاه تر و زیرتر است – به وجود میآورد. از سویی دریچههای لختی که ۰/۳ ثانیه است تحت تاثیر فشار خون موجود در دهلیزها هستند، از این موقعیت یعنی عدم فشار سیستولی استفاده کرده و دریچههای لختی را در جهت بطون باز کرده و شروع به پر کردن بطون میکنند. نکته: حداکثر انقباض بطون، در ابتدای موج T انجام میشود. نکته: زمان استراحت بطون ۰/۵ ثانیه و زمان استراحت دهلیزها ۰/۷ ثانیه میباشد. نکته: باز شدن دریچه صدایی ایجاد نمیکند. ۱) انقباض بطون به مدت ۰/۳ ثانیه --- فاصله S تا T 2) استراحت دهلیزها ۳) شنیدن صدای دوم قلب وضعیت دریچه ها: ۱) سینی ها--- ابتدا باز (در هنگام انقباض بطون) و بعد بسته ( پس از اتمام انقباض بطون) ۲) لختی ها---- ابتدا بسته (در هنگام انقباض بطون) و بعد باز ( پس از اتمام انقباض بطون) سرخرگهای کرونری از آئورت بیرون میآیند. آئورت، شریان یا سرخرگ اصلی بدن میباشد که از بطن چپ، خون را خارج میسازند. شریانهای کرونری از ابتدای آئورت منشا گرفته و بنابراین اولین شریانهایی هستند که خون حاوی اکسیژن زیاد را دریافت میدارند. دو شریان کرونری (چپ وراست) نسبتاً کوچک بوده و هر کدام فقط ۳ یا ۴ میلیمتر قطر دارند. این شریانهای کرونری از روی سطح قلب عبور کرده و در پشت قلب به یکدیگر متصل میشوند و تقریباً یک مسیر دایرهای را ایجاد میکنند. وقتی چنین الگویی از رگهای خونی قلب توسط پزشکان قدیم دیده شد، آنها فکر کردند که این شبیه تاج میباشد به همین دلیل کلمه لاتین شریانهای کرونری (Coronary یعنی تاج) را به آنها دادند که امروزه نیز از این کلمه استفاده میشود. از آنجایی که شریانهای کرونری قلب از اهمیت زیادی برخوردار هستند، پزشکان تمام شاخهها و تغییراتی که میتواند در افراد مختلف داشته باشد را شناسایی کردهاند. شریانهای کرونری چپ دارای دو شاخه اصلی میباشد که به آنها اصطلاحا نزولی قدامی و شریان سیرکومفلکس یا چرخشی میگویند و این شریانها نیز به نوبه خود به شاخههای دیگری تقسیم میشوند. این شریانها، باعث خونرسانی به قسمت بیشتر عضله بطن چپ میشوند. بطن چپ دارای عضلات بیشتری نسبت به بطن راست میباشد زیرا وظیفه آن، تلمبه کردن خون به تمام قسمتهای بدن است. شریانهای کرونری راست، معمولاً کوچکتر بوده و قسمت زیرین قلب و بطن راست را خونرسانی میکند. وظیفه بطن راست تلمبه کردن خون به ریهها میباشد. شریانهای کرونری دارای ساختمانی مشابه تمام شریانهای بدن هستند اما فقط در یک چیز با آنها تفاوت دارند که فقط در زمان بین ضربانهای قلب که قلب در حالت استراحت (ریلکس) قرار دارد، خون دراین شریانها جریان مییابد. وقتی عضله قلب منقبض میشود، فشار آن به قدری زیاد میشود که اجازه عبور خون به عضله قلب را نمیدهد، به همین دلیل قلب دارای شبکه موثری از رگهای باریک خونی است که تمام نیازهای غذایی و اکسیژن رسانی آن را به خوبی برآورده میکند. در بیماران سرخرگهای کرونری ، سرخرگهای کرونری (سرخرگهای تاجی) تنگ و باریک میشوند و وعضلات قلب از رسیدن خون و اکسیژن به اندازه کافی محروم میگردند . در حالت استراحت، ممکن است مشکلی برای فرد ایجاد نشود، ولی هنگامیکه قلب ناچار باشد کار بیشتری انجام دهد و برای نمونه شخص بخواهد چند پله را بالا برود، سرخرگهای تاجی نمیتوانند بر پایه نیاز اکسیژن این عضلات، به آنها خون و اکسیژن برسانند و لذا شخص در هنگام بالا رفتن از پلهها دچار درد سینه (آنژین) میگردد. در چنین مواقعی اگر فرد کمی استراحت کند، درد از بین میرود. اگر یک سرخرگ تاجی به دلیل مسدود شدن آن با یک لخته خون، بطور کامل مسدود شود، قسمتی از عضله قلب که دیگر خون به آن نمیرسد، خواهد مرد (سکته قلبی). ایسنا: ستاد دانشکده داروسازی دانشگاه تهران با بیان این که برای کنترل قند خون، رعایت رژیم غذایی، تحرک زیاد، کاهش استرس، اضطراب و مصرف داروهای مناسب(شیمیایی یا گیاهی) ضروری است، عنوان کرد: دانههای شنبلیله، سیر و پیاز از جمله گیاهانی هستند که دارای خاصیت اثربخش در کاهش قند خون دارند. دکترمحمد حسین صالحی سورمقی در خصوص نحوه اثربخشی داروهای گیاهی در درمان بیماری دیابت گفت: از داروهای گیاهی میتوان برای کاهش قند خون پایین و متوسط استفاده کرد. در قند خون بالا به داروهای شیمیایی نیازاست، داروهای گیاهی را میتوان به عنوان کمکی در این مواقع استفاده کرد. وی در ادامه افزود: دانههای شنبلیله دارای خاصیت کاهش قند خون است. از این دانهها میتوان هر روز یک قاشق مرباخوری استفاده کرد. همچنین میتوان با استفاده از یک لیوان آب به مدت 5 دقیقه، دانهها را جوشانده و پس از صاف کردن، آن را مصرف کرد. استاد دانشکده داروسازی دانشگاه تهران یادآور شد: گیاه سیر و پیاز نیز دارای خاصیت کاهش قند خون هستند. البته سیر از این نظر قویتر از پیاز است. برای این منظور میتوان از 1 تا 3 عدد قرص سیر به صورت روزانه که در داروخانهها عرضه میشود، استفاده کرد. وی در ادامه افزود: سیر خواص دیگری از جمله کاهش کلسترول، کاهش فشار خون و کاهش چسبندگی پلاکتها (رقیق نمودن خون) را دارا است. دکتر سورمقی یادآور شد: گیاهان دیگری که دارای خاصیت کاهش قند خون هستند و میتوانند به طور دائم در رژیم غذایی مصرف شوند، عبارتند از هویج، گشنیز(به خصوص دانه آن)، گزنه، کنگر فرنگی، گردو، کرفس، کدو تنبل، زیتون، جو و یونجه هستند. وی گفت: نکته با اهمیت این است که قند خون بالا را نمیتوان با داروهای گیاهی به حد طبیعی رسانید و حتما باید با رعایت رژیم غذایی، تحرک زیاد، کاهش استرس، تشویش و اضطراب و مصرف داروهای مناسب (شیمیایی و گیاهی) آن را کنترل کرد. سوزش سر دل یکی از شایعترین دردهای غیرقلبی است. وقتی مازاد اسید معده پس میزند و در داخل مری به سمت بالا حرکت میکند، این احساس به وجود میآید: احساس سوزش و درد در قفسه سینه و گردن. در این مواقع، معمولا در داخل دهان نیز یک طعم ترش حس میشود و مقدار کمی از غذای خورده شده، به داخل دهان برمیگردد. سوزش سر دل معمولا چند ساعت پس از خوردن یک وعده غذایی اتفاق میافتد و به طور معمول، ساعتها نیز به طول میانجامد. این حالت معمولا وقتی اتفاق میافتد که چند ساعت پس از خوردن یک وعده غذایی، فعالیت سنگین کنید یا به جلو خم شوید یا دراز بکشید. نکته مهم این است که چنین دردهایی معمولا با استفاده از آنتیاسیدهای رایج بهبود مییابند اما دردهای قلبی با آنتیاسیدها ساکت نمیشوند. 1- درد قفسه سینه: این درد کوبنده یا فشارنده در ناحیه پشت جناغ سینه احساس می شود و ممکن است به گردن، دستها، پشت و یا شکم هم انتشار یابد. آنژین صدری اغلب هنگام کارهای بدنی یا فشارهای روحی و روانی که فعالیت قلب افزایش پیدا می کند، بروز مینماید و معمولاٌ با استراحت یا مصرف نیتروگلیسرین زیرزبانی تسکین می یابد. اگر درد با استراحت یا چندین دقیقه پس از مصرف قرص یر زبانی بهبود نیافت و به ویژه اگر همراه با تنگی نفس، تهوع و تعرق شدید بود، ممکن است نشانه انفارکتوس قلبی باشد. به دلیل اختلال در اعصاب محیطی، شدت نشانه های بیماری قلبی در افراد دیابتی ممکن است کمتر از میزان مورد انتظار باشد (انفارکتوس بی سروصدا)؛ از این رو شما که به بیماری دیابت مبتلا هستید باید بیشتر متوجه چنین نشانه هایی باشید و به موقع به پزشک مراجعه کنید. البته به یاد داشته باشید که دردهای قفسه سینه فقط نشانه بیماری قلبی نیستند و ممکن است مثلاٌ در اثر بیماری های گوارشی یا ریوی نیز پدید آیند.ارتباط قلب و رگ های خونی
تپش قلب و سرعت آن:
رگهای خونی:
عوامل خطر برای بیماری های قلب و عروق عبارتنداز: سن بالا، جنس مذکر، سابقه خانوادگی بیماری قلبی زودرس، فشار خون بالا، افزایش چربی خون 0به ویژه کلسترول)، دیابت قندی، سیگار کشیدن، چاقی، کم تحرکی (انجام ندادن فعالیت های بدنی) و اختلال در انعقاد خون.
با توجه به اینکه دیابت از عوامل خطر بیماری های قلبی-عروقی است و معمولاٌ با عوامل خطر دیگر همراهی دارد (و گاهی شاید ایجاد کنندة آنها باشد)، مبتلایان به دیابت باید بیش از دیگران مراقب سلامت قلب و عروق خود باشند. پژوهشهای فراوان پزشکی نیز نشان داده اند که عوامل خطر قلبی- عروقی در مبتلایان به دیابت نوع 2 شایعتر هستند.
بیماری های قلبی- عروقی را می توان به سه گروه عمده تقسیم کرد:
• بیماری های کرونری قلب
• حوادث عروقی مغز
• بیماری رگهای محیطی
بیماریهای کرونری قلب
قلب یک پمپ عضلانی به اندازة مشت گره کرده انسان است که در هر دقیقه به طور متوسط 60 تا 100 بار می تپد و خون را در بدن به گردش در می آورد. گردش خون سبب میشود که اکسیژن و مواد غذایی به اندام های بدن برسد و مواد زائد ناشی از فعالیت سلول ها نیز دفع گردد. عضله قلب هم از این قاعده مستثنی نیست و باید خونرسانی مناسب داشته باشد تا این کار حیاتی خود را به درستی انجام دهد. خونرسانی به عضله قلب توسط رگ هایی موسوم به «سرخرگ های کرونر» صورت می گیرد. رسیدن خون به قلب و میزان فعالیت عضله قلب تا حدی مشابه وضعیت عرضه و تقاضا است؛ هرچه قلب فعالیت بیشتری داشته باشد (مثلاٌ هنگام فعالتهای سنگین بدنی یا اضطراب و تنش)، به خون بیشتری احتیاج خواهد داشت. سرخرگهای کرونر باید بتوانند این افزایش نیاز را تأمین کنند و گرنه سلولهای عضله قلب با مشکل روبرو خواهند شد.
تصلب شرایین و همچنین پیدایش لخته درون رگهای کرونر سبب می شود که خونرسانی به سلول های عضله قلب کاهش یابد. در نتیجة کمبود اکسیژن و مواد غذایی و انباشت مواد زائد در عضله قلب، دردی پدید می آید که به «درد قلبی» یا «آنژین صدری» معروف است. اگر سرخرگ کرونر به طور کامل (به وسیله تنگی شدید یا لخته خون) بسته شود، سلولهای قلبی مربوط به حوزه آن سرخرگ خواهند مرد که به این وضعیت «انفارکتوس قلبی» میگویند. گاهی نیز در اثر اختلال شدید و گسترده در کارکرد عضله قلب، مرگ ناگهانی رخ می دهد.
نشانههای مهم بیماری قلبی
1- درد قفسه سینه: این درد کوبنده یا فشارنده در ناحیه پشت جناغ سینه احساس می شود و ممکن است به گردن، دستها، پشت و یا شکم هم انتشار یابد. آنژین صدری اغلب هنگام کارهای بدنی یا فشارهای روحی و روانی که فعالیت قلب افزایش پیدا می کند، بروز مینماید و معمولاٌ با استراحت یا مصرف نیتروگلیسرین زیرزبانی تسکین می یابد. اگر درد با استراحت یا چندین دقیقه پس از مصرف قرص یر زبانی بهبود نیافت و به ویژه اگر همراه با تنگی نفس، تهوع و تعرق شدید بود، ممکن است نشانه انفارکتوس قلبی باشد. به دلیل اختلال در اعصاب محیطی، شدت نشانه های بیماری قلبی در افراد دیابتی ممکن است کمتر از میزان مورد انتظار باشد (انفارکتوس بی سروصدا)؛ از این رو شما که به بیماری دیابت مبتلا هستید باید بیشتر متوجه چنین نشانه هایی باشید و به موقع به پزشک مراجعه کنید. البته به یاد داشته باشید که دردهای قفسه سینه فقط نشانه بیماری قلبی نیستند و ممکن است مثلاٌ در اثر بیماری های گوارشی یا ریوی نیز پدید آیند.
2- تنگی نفس: احساس تنگی نفس می تواند از نشانه های بیماری کرونری قلب باشد گرجه در بسیاری از بیماری های تنفسی و... نیز این حالت پدید می آید.
3- تپش قلب: در این وضعیت، فرد به طور ناراحت کننده ای ضربان قلب خود را احساس میکند. تپش قلب در حالت های اضطرابی و برخی بیماری های دیگر قلبی نیز ممکن است پدید آید.
4- خیر یا ادم: در مراحل پیشرفته تر بیماری قلبی (نارسایی قلب) که کارکرد پمپ اشکال پیدا می کند، مایع موجود در بافت های بدن (به ویژه بخشهای پایینی بدن مثل قوزک پاها) به طور کامل تخلیه نمی شود و در زیر جلد انباشته می گردد. البته خیر یا ادم در نتیجه بیماری های واریسی پاها، بیماری کبد، اختلالات کلیوی و... نیز ممکن است پدید آید.
حوادث عروقی مغز (سکته مغزی)
هنگامی که رگهای تغذیه کننده مغز به شدت آسیب ببینند، خون به سلول های مغزی نمیرسد و آنها دچار مرگ خواهند شد که به این حالت «انفارکتوس مغزی» میگویند. سکته مغزی هم در اثر تنگی و بسته شدن رگ های مغز پدید می آید و هم به دنبال پاره شدن و خونریزی رگهای مغز. مهم ترین عامل خطر برای حوادث عروقی مغز افزایش فشار خون (پرفشاری خون) است. خطر سکته مغزی در مبتلایان به دیابت که فشار خون بالا هم دارند، دو برابر افرادی است که تنها به پرفشاری خون دچار هستند. این مسأله اهمیت کنترل فشار خون در بیماری دیابت را آشکارتر می سازد.
نشانه های حوادث عروقی مغز بسته به اینکه کدام قسمت مغز اختلال خونرسانی پیدا کند، بسیار گوناگون هستند. کرختی یا ضعف حرکتی شدید (فلج) در یک نیمه بدن و نابینایی یا تاری دید زودگذر یک چشم از جمله نشانه های حوادث عروقی مغز می باشند.
بیماری رگهای محیطی
منظور از بیماری رگهای محیطی بیماریهایی است که عروق بیرون از قلب و مغز را گرفتار می کنند. این بیماریها معمولاٌ در نتیجه تنگ شدن رگهایی که خون را به پاها و دستها میرسانند، پدید می آیند. کاهش خونرسانی به پاها سبب دو نوع عارضه می شود:
1- قنقار یا یاگانگرن: مرگ بافتی در اثر نرسیدن خون به اندامها که در نهایت به قطع آن عضو می انجامد.
2- لنگش متناوب: به علت تصلب شرایین خونرسانی کنندة پاها، پس از مدتی راه رفتن درد شدیدی معمولاٌ در عضلات پشت ساق پا به وجود میآید.
به طور کلی احتمال اینکه مبتلایان به دیابت نیاز به قطع قسمتی از پاهایشان پیدا کنند، 15 تا 40 برابر جمعیت جامعه است. بنابراین پایبندی به توصیه های مربوط به پیشگیری از بیماریهای قلبی- عروقی و نیز رعایت اصول مراقبت از پاها، برای افراد دیابتی بسیار اهمیت دارد.
اصول پیشگیری از بیماری های قلب و عروق در افراد دیابتی
1- چربی (به ویژه کلسترول) خون خود را کاهش دهید.
کلسترول که نوعی چربی است، در پیدایش و گسترش تصلب شرایین نقش مهمی دارد زیرا می تواند در دیوارة رگها رسوب کند و همراه با عوامل دیگر به تنگی و بسته شدن سرخرگها بینجامد.
کلسترول دونوع مهم دارد: یکی کلسترول «بد» (LDL) که موجب بسته شدن رگها و بیماری قلبی-عروقی می شود و دوم کلسترول «خوب» (HDL) که کلسترول اضافی بدن را از بافتها خارج می کند و خطر بیماری قلبی را می کاهد. نوعی از کلسترول که باید غلظت کمی در خون داشته باشد، همان نوع «بد» یا LDL است.
شما می توانید با پرهیز از مصرف غذاهای پرچربی و رعایت توصیه های پزشکتان، چربی خون خود را در سطح مناسب نگه دارید.
2- فشار خون خود را کنترل کنید
فشار خون بالا افزون بر اینکه فشار بیشتری بر قلب وارد می سازد و نیاز آن به خون را افزایش می دهد، روند تصلب شرایین را هم تسریع می کند و سبب آسیب اندامهای گوناگون بدن می گردد.
3- وزن خود را به حد مناسب برسانید
چاقی عامل خطر مهمی برای افزایش فشار خون است. همچنین چاقی یا اضافه وزن موجب افزایش مقاومت سلول های بدن نسبت به انسولین می شود. شما باید زیر نظر یک پزشک یا متخصص تغذیه وزن بدنتان را به میزان متناسب باقد، جنس و سن خود برسانید.
4- سیگار نکشید
استعمال دخانیات سبب افزایش ضربان قلب و در نتیجه کار قلب می شود و فشار خون را هم بالا می برد. همچنین سیگار بر اثر روی عوامل انعقادی و نیز غلیظ کردن خون احتمال تشکیل لخته و بسته شدن سرخرگ ها را افزایش می دهد. افزون براین، سیگار با اثر بر رگهای کوچک، خونرسانی به بخش های انتهایی اندام ها (به ویژه پاها) را مختل می کند و این عارضه در افراد دیابتی که گرفتاری اعصاب محیطی نیز دارند، بسیار مهم است و خطر قطع عضو را باز هم افزایش می دهد. این آثار جدای از سرطان زایی سیگار است که موجب ناتوانی و مرگ خواهد شد. امروزه سیگار مهم ترین علت قابل پیشگیری سرطان بشمار می آید.
5-قند خون خود را کنترل کنید
کنترل دقیق قند خون، هم به طور مستقیم و هم به طور غیرمستقیم، نقش مهمی در پیشگیری از بیماریهای عروقی می تواند داشته باشد.
6-فعالیت ورزشی منظم داشته باشید
پژوهشهای پزشکی نشان داده اند که داشتن یک زندگی کم تحرک (از نظر بدنی)، صرف نظر از عوامل خطر دیگر، احتمال دیابت، چاقی و بیماری کرونری قلب را افزایش می دهد. پیادهروی، دوچرخه سواری، تنیس روی میز، باغبانی و دویدن آرام فعالیتهای بدنی هستند که اثر مفیدی بر تندرستی شما خواهند داشت. توصیه می شود که روزانه 30 دقیقه به فعالیت بدنی بپردازید، می توانید این میزان فعالیت را در سه دوره 10 دقیقه ای (بافاصله) نیز انجام دهید.
تصویری شگفتانگیز از قلب انسان
کالبدشناسی قلب
مرحله اول- استراحت عمومی قلب به مدت ۰/۴ ثانیه
حوادث قلب در ابتدای دیاستول
مرحله دوم – انقباض دهلیزها به مدت ۰/۱ ثانیه
حوادث قلب در انتهای دیاستول
مرحله سوم – انقباض بطون به مدت ۰/۳ ثانیه
حوادث قلب در سیستول
سرخرگهای کرونری
التهاب پرده دربرگیرنده ریهها نیز منجر به بروز دردی در قفسه سینه میشود که معمولا متمرکز بر روی یک نقطه و بسیار شدید است. در این مورد هم، نکته مهم این است که با سرفه، نفس کشیدن و دم عمیق، درد بیمار تشدید میشود، در حالی که درد ناشی از حمله قلبی با سرفه و دم عمیق، هیچ تغییری نمیکند. دلایل ریوی دیگری هم وجود دارند که ممکن است منجر به پدید آمدن درد قفسه سینه شوند. ذاتالریه، آمبولی ریه، پنوموتوراکس و بیماریهایی نظیر لوپوس یا سایر بیماریهای اتوایمیون که در آنها بدن علیه خودش فعالیت میکند، نیز منجر به بروز چنین دردهایی میشود.
حمله ترس مرضی هم یکی دیگر از حالاتی است که منجر به احساس تنگی نفس و سنگینی در قفسه سینه میشود. این بیماری معمولا با افزایش ضربان قلب، افزایش سرعت تنفس، تعریق و ترس شدید از خفگی و مرگ همراه است.
التهاب غضروف بین دندهها (که به نشانگان تریتز معروف است) نیز یکی دیگر از مواردی است که میتواند علایم مشابه دردهای قلبی را تقلید کند. وقتی غضروفهای بین دندهای، و خصوصا آن غضروفهایی که دندهها را به استخوان جناغ سینه متصل میکنند، ملتهب شوند؛ دردی در قفسه سینه حس میشود که بسیار تیز و شدید است و ممکن است با درد ناشی از حمله قلبی اشتباه گرفته شود. البته محل این درد با محل آن درد فرق دارد. در نشانگان تریتز، وقتی فشار مستقیمی به استخوان جناغ وارد کنید، درد تشدید میشود اما در حمله قلبی، بیمار نمیتواند یک نقطه را به عنوان محل درد نشان دهد چرا که درد ناشی از حمله قلبی، مبهم و پخش است و هیچگونه حساسیت نقطهای در قفسهسینه به چشم نمیخورد. دردهای عضلانی قفسهسینه که معمولا از اسپاسم عضلات این ناحیه سرچشمه میگیرند، نیز گهگاه با دردهای قلبی اشتباه گرفته میشوند، در حالی که این دردها نیز با تغییر وضعیت یا خم و راست شدن، کم و زیاد میشوند اما دردهای قلبی با این تغییر وضعیتها هیچ تغییری نمیکنند.
زونا هم یک بیماری پوستی است که منجر به بروز درد قفسه سینه میشود اما در این بیماری معمولا درد در سطح پوست حس میشود. ضمن اینکه ضایعات پوستی زونا هم به افتراق این درد از درد قلبی کمک میکند.
دردهای دیگری هم هستند که به آنها میگویند: دردهای ارجاعی. یعنی محل اصلی درد، جای دیگری است اما دردش به قفسهسینه رجوع میکند. بیماریهایی نظیر سنگ کیسه صفرا، التهاب کیسه صفرا، التهاب لوزالمعده، بعضی سرطانهای گوارشی و . . . منجر به بروز چنین دردهایی در ناحیه قفسهسینه میشوند
2- تنگی نفس: احساس تنگی نفس می تواند از نشانه های بیماری کرونری قلب باشد گرجه در بسیاری از بیماری های تنفسی و... نیز این حالت پدید می آید.
3- تپش قلب: در این وضعیت، فرد به طور ناراحت کننده ای ضربان قلب خود را احساس میکند. تپش قلب در حالت های اضطرابی و برخی بیماری های دیگر قلبی نیز ممکن است پدید آید.
4- خیر یا ادم: در مراحل پیشرفته تر بیماری قلبی (نارسایی قلب) که کارکرد پمپ اشکال پیدا می کند، مایع موجود در بافت های بدن (به ویژه بخشهای پایینی بدن مثل قوزک پاها) به طور کامل تخلیه نمی شود و در زیر جلد انباشته می گردد. البته خیر یا ادم در نتیجه بیماری های واریسی پاها، بیماری کبد، اختلالات کلیوی و... نیز ممکن است پدید آید.
| Design By : Night Skin |





